Knowledge Management Scientific Association مدیریت پویا و تحلیل کسب و کار 3041-8933 5 تابستان 1405 1405 04 01 Development and Validation of a Model for Assessing the Impact of Banking Risks on the Sustainability of the Iranian Banking System تدوین و اعتبارسنجی مدل ارزیابی اثر ریسک‌های بانکی بر پایداری نظام بانکی ایران 1 18 FA رضا محمدی گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404/04/10 <p><strong>Objective: </strong>The objective of this study is to develop and validate a model for assessing the impact of major banking risks—including credit, liquidity, market, and operational risks—on the sustainability of the Iranian banking system.</p> <p><strong>Methodology: </strong>This applied and descriptive–survey study employed a researcher-made questionnaire based on five main constructs to collect data from senior managers, risk experts, and internal auditors of commercial and specialized banks in Iran, with a purposive sample of 120 respondents. The data were analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) through SmartPLS 4. Construct validity was examined using outer loadings, composite reliability, and average variance extracted, all of which met acceptable thresholds. The structural model was then evaluated to test the proposed hypotheses regarding the relationships between banking risks and banking system sustainability.</p> <p><strong>Findings:</strong> Results indicated that all direct paths from banking risks to banking system sustainability were negative and statistically significant (p&lt;0.001). Market risk had the strongest negative effect (β = -0.262), followed by operational risk (β = -0.244), liquidity risk (β = -0.229), and credit risk (β = -0.231). The overall model explained 39.3% of the variance in banking sustainability (R² = 0.393). All factor loadings exceeded 0.7 and t-values exceeded 9, confirming strong measurement validity and significance of the structural relationships.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The findings demonstrate that increases in banking risks significantly undermine the sustainability of the Iranian banking system, highlighting the necessity of strengthening enterprise-wide risk management, enhancing capital adequacy, and improving macro-prudential supervisory mechanisms to reinforce systemic resilience.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف این پژوهش تدوین و اعتبارسنجی مدل ارزیابی اثر ریسک‌های بانکی شامل ریسک اعتباری، نقدینگی، بازار و عملیاتی بر پایداری نظام بانکی ایران است. <strong>روش‌شناسی: </strong>این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–پیمایشی است و داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر پنج سازه اصلی گردآوری شد. جامعه آماری شامل مدیران ارشد، کارشناسان ریسک و حسابرسان داخلی بانک‌های تجاری و تخصصی فعال در ایران بود و ۱۲۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌یابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS 4 بهره گرفته شد. روایی سازه‌ها با بررسی بارهای عاملی، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج‌شده تأیید شد و سپس مدل ساختاری برای آزمون فرضیه‌ها مورد استفاده قرار گرفت. <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج نشان داد تمامی مسیرهای مستقیم بین ریسک‌های بانکی و پایداری نظام بانکی منفی و معنادار هستند (p&lt;0.001). ریسک بازار بیشترین اثر منفی را بر پایداری داشت (β=-0.262) و پس از آن ریسک عملیاتی (β=-0.244)، ریسک نقدینگی (β=-0.229) و ریسک اعتباری (β=-0.231) قرار گرفتند. مدل کلی نشان داد که ریسک‌های بانکی توانستند 0.393 از واریانس پایداری نظام بانکی را تبیین کنند (R²=0.393). همچنین بارهای عاملی شاخص‌ها بالاتر از 0.7 و مقادیر t بالاتر از 9 بوده و معناداری کامل مدل اندازه‌گیری را تأیید کردند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج پژوهش نشان می‌دهد که افزایش ریسک‌های بانکی موجب کاهش معنادار پایداری نظام بانکی ایران می‌شود و تقویت نظام مدیریت ریسک، افزایش کفایت سرمایه و بهبود سازوکارهای نظارت کلان توسط نهاد ناظر برای ارتقای تاب‌آوری مالی کشور ضروری است.</p> https://dmbaj.org/index.php/dmba/article/download/272/256