تحلیل نقش اقتصاد شبکهای در بهینهسازی زنجیره تأمین صنعت نفت و پیامدهای آن بر عملکرد کسبوکار با رویکرد دادهکاوی
کلمات کلیدی:
اقتصاد شبکهای, زنجیره تامین صنعت نفت, عملکرد کسبوکار, دادهکاوی, تحلیل پنلی, اسپیاساس, مدلسازی پیشبینانهچکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش اقتصاد شبکهای در بهینهسازی زنجیره تأمین صنعت نفت و بررسی پیامدهای آن بر عملکرد کسبوکار با تلفیق تحلیلهای آماری پنلی و روشهای دادهکاوی بود. روششناسی: این پژوهش کاربردی، کمی و پسرویدادی با استفاده از دادههای شرکت ـ سال انجام شد. نمونه اولیه شامل 20 شرکت بورسی فعال در بخشهای مختلف صنعت نفت و گاز ایالات متحده طی سالهای 2020 تا 2024 و در مجموع 100 مشاهده شرکت ـ سال بود. اقتصاد شبکهای بر اساس تعداد یکتای مشارکتها، سرمایهگذاریهای مشترک و روابط سرمایهگذاری نامگذاریشده در افشاهای رسمی شرکتها سنجیده شد. نسبت هزینههای عملیاتی به درآمد بهعنوان شاخص بهینهسازی هزینهای زنجیره تأمین و بازده داراییها و حاشیه سود خالص بهعنوان شاخصهای عملکرد کسبوکار در نظر گرفته شدند. تحلیل دادهها با رگرسیون سلسلهمراتبی، مدل خطی تعمیمیافته با خطاهای استاندارد مقاوم خوشهای، تجزیه ماندلاک و الگوریتمهای دادهکاوی شامل رگرسیون خطی، درخت رگرسیون، جنگل تصادفی، شبکه عصبی و مدلسازی خودکار عددی انجام شد. یافتهها: اقتصاد شبکهای با نسبت هزینه عملیاتی رابطه منفی و معنادار داشت (B = -0.0064, p < 0.05) و با بازده داراییها (B = 0.0042, p < 0.05) و حاشیه سود خالص (B = 0.0061, p < 0.05) رابطه مثبت و معنادار نشان داد. نسبت هزینه عملیاتی نیز با بازده داراییها (B = -0.278, p < 0.001) و حاشیه سود خالص (B = -0.624, p < 0.001) رابطه منفی داشت. ضرایب تعیین نهایی مدلهای هزینه عملیاتی، بازده داراییها و حاشیه سود خالص بهترتیب 0.401، 0.526 و 0.603 بود. در تجزیه ماندلاک، اثرات بینشرکتی اقتصاد شبکهای بر هزینه و عملکرد عمدتاً معنادار بود. در بخش دادهکاوی، مدلسازی خودکار عددی بهترین عملکرد را برای پیشبینی نسبت هزینه عملیاتی (R2 = 0.618) و بازده داراییها (R2 = 0.557) نشان داد. نتیجهگیری: نتایج نشان داد گسترش روابط شبکهای شرکتهای نفتی با کاهش بار هزینه عملیاتی و بهبود عملکرد مالی همراه است و ترکیب تحلیلهای تبیینی و پیشبینانه میتواند چارچوب مناسبی برای ارزیابی نقش اقتصاد شبکهای در بهینهسازی زنجیره تأمین فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Agaba, M., & Kalu, E. (2019). Brand Equity and Competitive Advantage in Alcoholic Beverage Products. International Journal of Management and Network Economics, 4(3), 246-262. https://doi.org/10.1504/IJMNE.2019.105869
Avetisyan, A. (2024). The Impact of New Media in the Context of the Transformation of the Network Economy. Economics, Finance and Accounting, 1(13), 5. https://doi.org/10.59503/29538009-2024.1.13-5
Etemadi, A., & Kasraei, A. (2024). Leaning the Supply Chain in the Oil and Gas Industry: A Case Study of Iran Marine Industrial Company. Industrial Management Journal(30), 36-44.
Huang, R., Hua, G., Chen, Z., & Peng, J. (2026). How does supply chain finance impact green breakthrough innovation in the supply chain? Knowledge spillover effect based on core firms. Research in Transportation Business & Management, 65, 101582. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2025.101582
Jusoh, A. (2024). Digital Supply Chain and Business Performance: The Case of the Oil and Gas Industry. Information Management and Business Review. https://doi.org/10.22610/imbr.v16i3(i)s.3998
Karimi, F., Haghighat Monfared, J., & Keramati, M. A. (2024). Evaluating Supply Chain Resilience and Sustainability Using an Integrated Theory of Constraints, Process Approach, and Multi-Attribute Decision-Making Approach: The Offshore Oil Industry. Industrial Management Perspective, 14(2), 34-65. https://doi.org/10.48308/jimp.14.2.34
Kucharska, W. (2019). Personal branding-A new competency in the era of the network economy. Corporate brand performance implications. In Corporate social responsibility in the manufacturing and services sectors (pp. 19-34). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-33851-9_2
Kumar, A. (2023). Challenges and Opportunities to Conduct a Smart Supply Chain Management in Oil and Gas Industry With a Sustainable Strategies. https://doi.org/10.52783/jier.v3i2.171
Pentyala, D. (2022). Enhancing Supply Chain Management in the Oil and Gas Industry Through Digital Transformation of ERP Systems. Research and Analysis Journal. https://doi.org/10.18535/raj.v5i1.278
Putri, N. P., & Pulansari, F. (2025). Pricing Strategy Analysis Based on Dual Channel Supply Chain (DCSC) Model Concept. Afebi Management and Business Review, 10(1), 64-76. https://www.journal.afebi.org/index.php/ambr/article/view/952
Rahman, M. K., Hossain, M. A., Piprani, A. Z., & Abdullah, A. R. (2025). Impact of tech-driven integration, flexibility, and ambidexterity on supply chain integration and performance in manufacturing firms: moderating role of uncertainty and agility. Future Business Journal, 11(1), 72. https://doi.org/10.1186/s43093-025-00488-9
Rana, J., Daultani, Y., Goswami, M., & Kumar, S. (2025). Exploring the Impact of Supply Chain Digital Transformation on Supply Chain Performance: An Empirical Investigation. Business Strategy and the Environment, 34(3), 3497-3521. https://doi.org/10.1002/bse.4157
Saputra, D., Lukman, S., & Pujani, V. (2024). Investigation of the Connections Between Supply Chain Management Practices and Supply Chain Responsiveness From Competitive Advantage in the Palm Oil Industry. Ranah Research Journal of Multidisciplinary Research and Development, 6(5), 2182-2192. https://doi.org/10.38035/rrj.v6i5.1105
Sawhney, M., & Zabin, J. (2002). Managing and measuring relational equity in the network economy. Journal of the Academy of Marketing Science, 30(4), 313-332. https://doi.org/10.1177/009207002236908
Singh, R. K., Mishra, R., & He, Q. (2025). Sustainable Supply Chain and Environmental Collaboration in the Supply Chain Management: Agenda for Future Research and Implications. Business Strategy and the Environment, 34(5), 5487-5513. https://doi.org/10.1002/bse.4136
Tulli, S. K. C. (2024). Enhancing Supply Chain Efficiency in the Oil and Gas Industry: The Role of Digital Transformation in ERP Systems for Real-Time Analytics and Decision-Making. Research and Analysis Journal. https://doi.org/10.18535/raj.v7i03.394
Wang, C., Wang, W., Li, S., & Chen, X. (2025). The Innovative Roles of Supply Chain Finance Platforms in Generating Competitive Advantage. Journal of Business Logistics, 46(2). https://doi.org/10.1111/jbl.70006
Wang, M. (2025). Supply Chain Digitalization and Agility: How Does Firm Innovation Matter in Companies? Journal of Business Logistics. https://doi.org/10.1111/jbl.70007
Webb, A. (2024). Decentralized Finance (DeFi) and Its Implications on Traditional Network Economics: A Comparative Study on Market Power, Pricing Dynamics, and User Adoption. International Journal of Cryptocurrency Research, 4(1), 40-46. https://doi.org/10.51483/ijccr.4.1.2024.40-46
Zarei, K., Mashayekhi Nezamabadi, A., & Zarri. (2025). Identifying Key Factors and a Success Model for Implementing Green Supply Chain Management in Iran's Construction Industry. Dynamic Analysis in Management and Business, 3(4), 1-22.
Zhou, X., & Zhou, Y. (2022). Research on the Innovative Marketing Model of E-Commerce Platform Driven by Big Data in the Era of Network Economy. Mobile Information Systems, 2022, 1-10. https://doi.org/10.1155/2022/1551264
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 Zahra Tanha, Zahra Razmi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
