مدلسازی اثرات نوسان و عدم اطمینان خطاهای روانشناختی بر تصمیم گیری‌های جمعی سرمایه گذاران در بازار سرمایه ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر مدلسازی اثرات نوسان و عدم اطمینان خطاهای روانشناختی بر تصمیم گیری‌های جمعی سرمایه گذاران در بازار سرمایه ایران می‌باشد. روش‌شناسی: به منظور آزمون فرضیه ها، نمونه‌ای متشکل از 204 شرکت از بین شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در یک دوره 5 ساله از سال 1397 تا 1401 به روش حذفی سیستماتیک انتخاب گردید. داده‌های پژوهش به صورت ماهیانه و با رویکرد داده‌های ترکیبی جمع آوری شده و با استفاده از سه مدل رگرسیون خطی چندگانه که به روش‌های خودرگرسیونی واریانس ناهمسانی شرطی تعمیم یافته نمایی (EGARCH) و خودرگرسیونی واریانس ناهمسانی شرطی تعمیم یافته آستانه‌ای (TGARCH) و به کمک نرم افزارهایExcel 2016 و Eviews13 محاسبه و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفته است. یافته‌ها: با توجه به نتایج حاصل از آزمون آماری فرضیه‌های پژوهش، نوسان شاخص خط روانشناختی و رفتار معاملاتی سرمایه گذاران بر بازده غیرعادی سهام تأثیر منفی و معنی داری دارد. همچنین نوسان شاخص خط روانشناختی بر حجم و دفعات معاملات غیرعادی سهام تأثیر مثبت و معنی داری دارد. اما نوسان رفتار معاملاتی سرمایه گذاران بر حجم و دفعات معاملات غیرعادی سهام تأثیر منفی و معنی داری دارد. نتیجه‌گیری: نتایج تحلیل مدل‌های واریانس ناهمسانی شرطی خودرگرسیونی نمایی و آستانه‌ای نشان دهنده عدم تقارن در تأثیر پذیری تصمیمات سرمایه گذاری جمعی از گذشته و نوسان گذشته خود می‌باشد که با نظریه چشم‌انداز که ادعا می‌کنند بازده‌های مثبت و منفی اثرات متفاوتی بر مطلوبیت سرمایه گذاران دارد مطابقت دارد.