طراحی و آزمون الگوی اثرگذاری سیستمهای حسابداری هوشمند بر کیفیت گزارشگری مالی: نقش میانجی اعتماد کاربران و قابلیت تصمیمسازی مدیریتی
کلمات کلیدی:
سیستمهای حسابداری هوشمند, اعتماد کاربران, کیفیت گزارشگری مالیچکیده
هدف: هدف این پژوهش طراحی و آزمون الگویی تجربی برای تبیین سازوکار اثرگذاری سیستمهای حسابداری هوشمند بر کیفیت گزارشگری مالی با تأکید بر نقش میانجی اعتماد کاربران و قابلیت تصمیمسازی مدیریتی است. روششناسی: این پژوهش از نوع آمیخته با رویکرد متوالی اکتشافی انجام شد. در مرحله کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون و مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان حسابداری، مالی و فناوری اطلاعات، ابعاد و مؤلفههای اثرگذاری سیستمهای حسابداری هوشمند استخراج گردید و الگوی مفهومی اولیه شکل گرفت. در مرحله کمی، دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته از میان مدیران مالی و حسابداران صنعت نفت ایران گردآوری شد. تحلیل دادهها با مدلسازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) انجام شد و روایی و پایایی ابزارها از طریق آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و شاخص AVE تأیید گردید. یافتهها: نتایج مدل ساختاری نشان داد سیستمهای حسابداری هوشمند اثر مثبت و معناداری بر اعتماد کاربران دارند (β=0.865)، اعتماد کاربران اثر مثبت و معناداری بر کیفیت گزارشگری مالی دارد (β=0.425) و قابلیت تصمیمسازی مدیریتی نیز بهطور معنادار کیفیت گزارشگری مالی را ارتقا میدهد (β=0.432). همچنین مشخص شد بخش عمدهای از اثر سیستمهای حسابداری هوشمند بر کیفیت گزارشگری مالی بهصورت غیرمستقیم و از مسیر اعتماد کاربران و قابلیت تصمیمسازی مدیریتی منتقل میشود. مقادیر بالای ضرایب تعیین، قدرت تبیین مناسب مدل را تأیید کرد. نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد که بهبود کیفیت گزارشگری مالی در محیطهای مبتنی بر حسابداری هوشمند حاصل تعامل همزمان عوامل فناورانه، انسانی و مدیریتی است و بدون شکلگیری اعتماد کاربران و تقویت قابلیت تصمیمسازی مدیریتی، تحقق مزایای فناوری بهطور کامل امکانپذیر نخواهد بود.
دانلودها
مراجع
Adeyeri, T. B. (2024). Automating Accounting Processes: How AI is Streamlining Financial Reporting. Journal of Artificial Intelligence Research, 4(1), 72-90.
Al-Obaidy, F. H. (2024). Developing an Accounting Information System Based on Artificial Intelligence to Improve the Quality of Accounting Information and the Decision-Making Process. Academia Open, 9(2), 10-21070. https://doi.org/10.21070/acopen.9.2024.9411
Almagtome, A. H. (2021). Artificial Intelligence Applications in Accounting and Financial Reporting Systems: An International Perspective. In Handbook of Research on Applied AI for International Business and Marketing Applications (pp. 540-558). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-5077-9.ch026
Ameripour, F., Rostami Jaz, H., Bavaghar, M., Moradpour, S., & Norani, H. (2025). A Qualitative Model of Digital Accounting on Financial Reports Quality. Accounting, Finance, and Computational Intelligence, 3(3), 1-14. https://jafci.com/index.php/jafci/article/view/155/108
Dasineh, M., Saljoughi, M., Salari, H., & Amiri, A. (2025). Explaining a Digital Accounting System Model for Enhancing Financial Reporting Quality and Decision-Making Quality. Journal of Experimental Accounting Research, 7(2), 54-71. https://jera.alzahra.ac.ir/article_8732.html
Idowu, B., Williams, F., & Adeola, F. (2025). Blockchain and AI-Enhanced Accounting Systems: Opportunities and Challenges in Turkish Commercial Law. https://www.researchgate.net/publication/395866493_Blockchain_and_AI-Enhanced_Accounting_Systems_Opportunities_and_Challenges_in_Turkish_Commercial_Law_Author
Johri, A. (2025). Impact of artificial intelligence on the performance and quality of accounting information systems and accuracy of financial data reporting. In (pp. 1-25). https://doi.org/10.1080/01559982.2025.2451004
Kindzeka, K.-a. C. (2023). Impact of Artificial Intelligence on Accounting, Auditing and Financial Reporting. American Journal of Computing and Engineering, 6(1), 29-34. https://doi.org/10.47672/ajce.1433
Meiryani, M., Andini, V., Fahlevi, M., Yadiati, W., Purnomo, A., & Prajena, G. (2022). Analysis Of Accounting Information Systems Based On Artificial Intelligence On Fraudulent Financial Reporting Trends In Indonesia. Proceedings of the 2022 4th International Conference on E-Business and E-Commerce Engineering,
Odonkor, B., Kaggwa, S., Uwaoma, P. U., Hassan, A. O., & Farayola, O. A. (2024). The impact of AI on accounting practices: A review: Exploring how artificial intelligence is transforming traditional accounting methods and financial reporting. World Journal of Advanced Research and Reviews, 21(1), 172-188. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.21.1.2721
Saghafi, A., & Parsapour, M. R. (2025). Investigating the impact of accounting data analysis using generative artificial intelligence on the quality of digital sustainability reporting considering the mediating role of green sustainability internal control systems. Financial Accounting Knowledge, 12(1), 1–31. https://doi.org/10.30479/jfak.2025.21533.3270
Saxena, R. (2022). A Conceptual Framework for Assessing the Application of Artificial Intelligence for Financial Reporting. Universal Journal of Accounting and Finance, 10(5), 897-911. https://doi.org/10.13189/ujaf.2022.100502
Shah Hosseini, N., Yelfani, E., & Khosrovani, A. (2024). Designing a model for improving investor decision-making and investment efficiency with an emphasis on financial reporting quality: A mixed approach. Accounting, Financial Affairs, and Computational Intelligence, 2(3), 120-133. https://jafci.com/index.php/jafci/article/view/77
Sreseli, N. (2023). Use of artificial intelligence for accounting and financial reporting purposes: A review of the key issues. American International Journal of Business Management (AIJBM), 6(8), 72-83.
Temitayo Oluwaseun, J., Mhlongo, N. Z., & Jejeniwa, T. O. (2024). A comprehensive review of the impact of artificial intelligence on modern accounting practices and financial reporting. Computer Science & It Research Journal, 5(4), 1031-1047. https://doi.org/https://doi.org/10.51594/csitrj.v5i4.1086
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Nooshin Sheikh (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
