ارائه مدلی جهت استقلال مالی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی (مورد مطالعه: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران)
کلمات کلیدی:
دانشگاه آزاد اسلامی, استقلال مالی, آموزش عالی, تجاریسازی دانش, ارتباط صنعت و دانشگاه, فعالیت اقتصادی, کار تیمیچکیده
هدف: هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی مدلی برای تحقق استقلال مالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران با تأکید بر ابعاد مدیریتی، اقتصادی، آموزشی و ارتباطی بود. روششناسی: این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی ـ کمی) انجام شد. در بخش کیفی، از مصاحبههای نیمهساختاریافته با 13 نفر از متخصصان و اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران استفاده گردید که بهصورت هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. دادههای حاصل از مصاحبهها با روش تحلیل محتوای کیفی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد و بر این اساس، ابعاد و مؤلفههای مدل استخراج گردید. در ادامه، پرسشنامهای مشتمل بر 65 گویه طراحی شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی بود که 335 نفر از آنان با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه 22 تحلیل شدند و برای بررسی نرمال بودن دادهها از آزمون کولموگروف–اسمیرنوف و برای تحلیل ابعاد مدل از آزمون تی تکنمونهای استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که مدل استقلال مالی دانشگاه دارای 6 بعد اصلی و مجموعهای از مؤلفههای راهبردی است که مهمترین آنها شامل همکاری گروهی، توسعه فعالیتهای اقتصادی، توسعه ارتباط صنعت و دانشگاه، تجاریسازی دانش، کاهش و کنترل هزینهها و تغییر در سیاستها و برنامهریزیهای مدیریتی بود. یافتههای آزمون کولموگروف–اسمیرنوف نشان داد که اغلب متغیرها از توزیع نرمال برخوردار بودند و امکان استفاده از آزمونهای پارامتریک وجود داشت. همچنین نتایج آزمون تی تکنمونهای نشان داد که مؤلفههایی نظیر توسعه تکنولوژی، توسعه ارتباطات صنعت و دانشگاه، تشخیص نیازهای بازار، فعالیتهای اقتصادی، کار تیمی و تجاریسازی دانش دارای میانگین بالاتر از مقدار ملاک و سطح معناداری کمتر از 0.05 بودند که بیانگر تأثیر معنادار آنها در تحقق استقلال مالی دانشگاه است. علاوه بر این، نتایج اعتبارسنجی مدل نشان داد که مدل طراحیشده از روایی و پایایی مطلوب برخوردار است و میتواند بهعنوان الگویی کاربردی برای توسعه استقلال مالی دانشگاهها مورد استفاده قرار گیرد. نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش، استقلال مالی دانشگاهها مستلزم گذار از ساختار سنتی آموزش عالی به سوی الگوهای نوین اقتصادی، کارآفرینانه و دانشبنیان است. توسعه همکاریهای دانشگاه با صنعت، تجاریسازی دانش، بهرهگیری از ظرفیت نخبگان، اصلاح سیاستهای مدیریتی و افزایش اختیارات مالی و اجرایی دانشگاهها میتواند زمینه دستیابی به استقلال مالی پایدار را فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Ahmad, A. R., Jamaludin, M. A. I., Sapry, H. R. M., & Jameel, A. S. (2023). Designing Strategies Framework for Effective Funding Formula Implementation at Malaysian Public Universities. Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities (MJSSH), 8(6), e002359. https://doi.org/10.47405/mjssh.v8i6.2359
Alarcón, M., & Brunner, J. J. (2024). Multi-Governance in Higher Education: The Case of Chile 2018-2023. Research in Education, 119(1), 97-118. https://doi.org/10.1177/00345237241248535
Bechi, D., & Maria de Lourdes Pinto de, A. (2024). Exogenous Privatization and Advances of Academic Capitalism in Brazil and Argentina. Educação Em Revista, 40. https://doi.org/10.1590/0102-469840036t
Bello, M., & Chumba, S. K. (2025). Equity and Social Inclusion in Higher Education. AfriTVET, 9(1), 20-27. https://doi.org/10.69641/afritvet.2024.91189
Boateng, F. K., Abonyi, U. K., & Intsiful, E. (2023). Examination of Globalisation’s Clouts on Ghana’s Tertiary Education Policy. Policy Futures in Education, 22(6), 1130-1149. https://doi.org/10.1177/14782103231184284
Çetinkaya, R., & Çavdar, E. (2024). A Comparative Perspective on Fee Policies Used in OECD Countries for Financing Higher Education. Sosyal Bilimler Ve Eğitim Dergisi. https://doi.org/10.53047/josse.1484858
Chirwa, I. N., Masaiti, G., Mwale, N., Mkandawire, S. B., Mulenga, I. M., & Sichula, N. (2022). Loans and Scholarships in Africa’s Higher Education Finance: A Comparative Analysis of Capitation, Policy and Recoveries in Eleven Countries. British Journal of Education, 10(16), 67-88. https://doi.org/10.37745/bje.2013/vol10n166788
Ehteshamnejad, E. (2023). Global Perspectives on Financing Higher Education: A Comparative Analysis. Ijimob, 3(2), 42-50. https://doi.org/10.61838/kman.ijimob.3.2.6
Gibari, S. E., Esparrells, C. P., Gómez, T., & Ruiz, F. (2021). Analyzing the Impact of Spanish University Funding Policies on the Evolution of Their Performance: A Multi-Criteria Approach. Mathematics, 9(14), 1626. https://doi.org/10.3390/math9141626
Gornostaeva, Z. V., Shabaltina, L. V., Denisov, I. V., Musatkina, A. A., & Sinyavskiy, N. G. (2024). Support of the SDGs as a New Approach to Financial Risk Management in Responsible Universities in Russia. Risks, 12(6), 101. https://doi.org/10.3390/risks12060101
Irawan, A. P., Supriyatna, E., Widjaja, I., & Lin, L. L. (2021). The Implementation of Basic Principles of Financial Management to Improve Higher Education Reputation. https://doi.org/10.2991/assehr.k.210805.238
Jones-Esan, L. (2022). Public-Private Participation in Funding University Education in Sub-Saharan Africa: A Nigerian Case-Study for Sustainable Development. https://doi.org/10.5772/intechopen.99940
Kalenyuk, I., Грішнова, О., Tsymbal, L., & Djakons, D. (2021). Features of Result Based Financing Higher Education. Bulletin of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan ( the Bulletin), 2(390), 50-57. https://doi.org/10.32014/2021.2518-1467.51
Kapustian, O. A., Petlenko, Y., Ryzhov, A., & Kharlamova, G. (2021). Financial Sustainability of a Ukrainian University Due to the COVID-19 Pandemic: A Calculative Approach. Investment Management and Financial Innovations, 18(4), 340-354. https://doi.org/10.21511/imfi.18(4).2021.28
Liu, T., Hassan, A., & Mohd Ashraff Bin Mohd, A. (2023). Systemic Reviews: Financing of Higher Education Internationalisation. Perspectives in Education, 41(4). https://doi.org/10.38140/pie.v41i4.7340
Magali, J. (2020). The Students Ways of Financing the Higher Learning Education at the Open University of Tanzania. Jipe, 12(2). https://doi.org/10.61538/jipe.v12i2.991
Maksaev, A. A. (2020). The Marketing Component to Attract Investment in Higher Education: Foreign Experience and Prospects for Russia. International Journal of Economics and Business Administration, VIII(Special Issue 1), 69-76. https://doi.org/10.35808/ijeba/505
Marliyah, M., Dharma, B., & Syarbaini, A. M. B. (2025). Distributing Zakatu Kasbil 'Amal as an Alternative to Student Funding, Evidence in Indonesia’s Universities. F1000research, 13, 185. https://doi.org/10.12688/f1000research.144610.2
Mugodza, A., Shaikh, J. M., Devi, R., Shakemore, C., & Hotera, J. (2024). The Effect of Modes of Funding on the Performance of Zimbabwe State Universities: Incites From Administrators. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 13(4). https://doi.org/10.6007/ijarped/v13-i4/23538
Ng, P., Chan, J. K. Y., Wut, T. M., Lo, M. F., & Szeto, I. (2021). What Makes Better Career Opportunities for Young Graduates? Examining Acquired Employability Skills in Higher Education Institutions. Education + Training, 63(6), 852-871. https://doi.org/10.1108/et-08-2020-0231
Oketch, M. (2022). Higher Education Finance as a Public Good in Kenya. Journal of Higher Education in Africa, 20(2), 67-87. https://doi.org/10.57054/jhea.v20i2.2726
Oketch, M. (2023). What Is the Appropriate Higher Education Finance Model for Africa? Some Reflections. South African Journal of Higher Education, 37(6). https://doi.org/10.20853/37-6-6104
Pohribna, N., Petlenko, Y., Chervinska, T., & Kharlamova, G. (2022). Hybridization of Financing as a Transition Strategy to Transparent, Accountable, and Efficient University Management: The Case of Ukraine. Problems and Perspectives in Management, 20(1), 164-176. https://doi.org/10.21511/ppm.20(1).2022.15
Rexe, D., & Maltais, M. (2022). Looking Back, Looking Forward: Canadian Higher Education Research on Tuition Fees. Canadian Journal of Higher Education, 51(3), 184-200. https://doi.org/10.47678/cjhe.vi0.189289
Rissanen, M., Savolainen, J., & Collan, M. (2024). Analyzing the Finnish University Funding System Through System-Based Simulation. Policy Futures in Education, 22(7), 1492-1515. https://doi.org/10.1177/14782103241230127
Rodenkova, T. N., Gerzelieva, Z. I., Sandler, D. G., Zvonova, I. N., & Kharchishina, E. I. (2023). Integration of Effectiveness and Efficiency Indicators of State Support for Projects and Programmes for the Development of Higher Education in Russia. Hrvatska I Komparativna Javna Uprava, 23(2), 207-240. https://doi.org/10.31297/hkju.23.2.4
Rohmana, Y. (2023). University Funding Through Waqf: Lesson From Indonesia and Selected Countries. 218-231. https://doi.org/10.2991/978-94-6463-176-0_15
Rwakijuma, L. K., & Lunyolo, O. (2023). Prospects of Mobilising Resources Through Private-Public Partnerships (PPPs) in Private Universities in Uganda. Uherj, 11(1), 94-105. https://doi.org/10.58653/nche.v11i1.08
Siahaan, A., Napitupulu, D. S., & Nasution, Z. (2022). Financing for Islamic Higher Education (A Case Study in STIT Al-Ittihadiyah Labuhanbatu Utara). Jurnal Kependidikan Jurnal Hasil Penelitian Dan Kajian Kepustakaan Di Bidang Pendidikan Pengajaran Dan Pembelajaran, 8(1), 152. https://doi.org/10.33394/jk.v8i1.4636
Tabatadze, S. (2023). Higher Education Funding Policy and Research Productivity of Universities in Georgia. Journal of Higher Education Theory and Practice, 23(1). https://doi.org/10.33423/jhetp.v23i1.5799
Taylor, B. J., Barringer, S. N., & Slaughter, S. (2022). University Board Connectivity, Finances, and Research Production, 1985–2015. Teachers College Record, 124(9), 3-35. https://doi.org/10.1177/01614681221126007
Tiago Fonseca Albuquerque Cavalcanti, S., & Saltorato, P. (2022). The Rise of Academic Capitalism in Brazil’s Higher Education. Latin American Perspectives, 49(3), 66-83. https://doi.org/10.1177/0094582x211065483
Tiron‐Tudor, A., Nistor, C. S., Fekete, S., & Alexandru, A. B. (2022). Factors Influencing Public Higher Education Institutions’ Performance Reporting in the Romanian Context. Administrative Sciences, 12(4), 163. https://doi.org/10.3390/admsci12040163
Wright, P. Q. (2020). Between the Market and Solidarity: Commercializing Development Aid and International Higher Education in Socialist Yugoslavia. Nationalities Papers, 49(3), 462-482. https://doi.org/10.1017/nps.2020.17
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Rashid Mohammadi, Hamideh Reshadatjoo, Mohammadreza Hosseini Masoom (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.