رشد جمعیت و آلودگی در هند پس از سال ۱۹۹۰: شواهدی از تحلیل دو متغیره ARDL
کلمات کلیدی:
پویایی جمعیت؛ آلودگی؛ توسعه پایدار؛ هند؛ شهرنشینی؛ ARDL؛ قومنگاریچکیده
هدف: هدف این پژوهش، بررسی رابطه کوتاهمدت و بلندمدت میان رشد جمعیت و انتشار دیاکسیدکربن در هند پس از اصلاحات اقتصادی ۱۹۹۰ با استفاده از مدل خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی (ARDL) و تحلیل قومنگارانه انتقادی بود. روششناسی: این مطالعه با رویکرد روش ترکیبی انجام شد و از تحلیل اقتصادسنجی و پژوهش قومنگارانه انتقادی بهصورت تلفیقی بهره گرفت. در بخش کمی، دادههای سری زمانی سالانه هند طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ از منابعی همچون بانک جهانی، صندوق بینالمللی پول و سازمان بینالمللی کار استخراج شد. انتشار سرانه دیاکسیدکربن بهعنوان شاخص فشار زیستمحیطی و جمعیت کل بهعنوان متغیر توضیحی اصلی در نظر گرفته شد. پس از انجام آزمونهای ریشه واحد ADF و KPSS، مدل ARDL دو متغیره برای برآورد روابط کوتاهمدت و بلندمدت میان متغیرها بهکار رفت. آزمون کرانهها، انتخاب طول وقفه بر اساس معیار AIC و مدل تصحیح خطا نیز اجرا شدند. در بخش کیفی، پژوهش قومنگارانه در مارس ۲۰۲۵ در شهرهای کالانگوت، بمبئی، پونا، دهلی و جیپور انجام شد و دادهها از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبههای غیررسمی و مستندسازی محیطهای شهری گردآوری شدند. یافتهها: نتایج مدل ARDL نشان داد که رشد کل جمعیت در هند رابطه بلندمدت معنادار و پایداری با انتشار CO₂ ندارد و کشش بلندمدت جمعیت از نظر آماری معنادار نبود (β=1.26, p=0.14). همچنین جمله تصحیح خطا از نظر آماری معنادار نشد که بیانگر نبود تعادل بلندمدت پایدار میان متغیرها بود. با این حال، شواهد نشان دادند که تمرکز جمعیت شهری در کوتاهمدت و بلندمدت با افزایش انتشار آلایندهها ارتباط مثبت دارد. یافتههای قومنگارانه نیز تفاوت قابلتوجهی میان شهرها نشان دادند؛ بهگونهای که دهلی و بمبئی با فشار شدید زیستمحیطی و آلودگی بالا مواجه بودند، در حالی که پونا به دلیل مدیریت بهتر زیرساختها و برنامهریزی شهری، شرایط زیستمحیطی متعادلتری داشت. نتایج کلی حاکی از آن بود که پیامدهای زیستمحیطی بیش از آنکه تابع اندازه کلی جمعیت باشند، به تمرکز شهری، ظرفیت زیرساختها، کیفیت حکمرانی و سیاستهای توسعه وابستهاند. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان دادند که رشد جمعیت بهتنهایی عامل تعیینکننده آلودگی زیستمحیطی در هند نیست و تأثیر آن از طریق شهرنشینی، زیرساختها، نظامهای انرژی و کیفیت حکمرانی میانجیگری میشود.
دانلودها
مراجع
Angel, S., Lamson-Hall, P., Blei, A. M., Parent, J., & Galarza, S. (2021). Trajectories of global urban expansion: 1990–2014. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(30), e2018155118. https://doi.org/10.1073/pnas.2018155118
Asadikhomami, A. (2025). Assessment of impacts of population on sustainable economic growth of post-1990 India University of Tehran].
Bongaarts, J., & Sinding, S. (2011). Population policy in transition in the developing world. Science, 333(6042), 574-576. https://doi.org/10.1126/science.1207558
Boserup, E. (1965). The conditions of agricultural growth: The economics of agrarian change under population pressure. Aldine.
Boserup, E. (1981). Population and technological change: A study of long-term trends. University of Chicago Press.
Central Pollution Control, B. (2023). Annual report on municipal solid waste and air and water quality in India.
Crist, E., Mora, C., & Engelman, R. (2017). The interaction of human population, food production, and biodiversity protection. Science, 356(6335), 260-264. https://doi.org/10.1126/science.aal2011
Ehrlich, P. R., & Ehrlich, A. H. (2013). Can a collapse of global civilization be avoided? Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 280(1754), 20122845. https://doi.org/10.1098/rspb.2012.2845
Grossman, G. M., & Krueger, A. B. (1995). Economic growth and the environment. The Quarterly Journal of Economics, 110(2), 353-377. https://doi.org/10.2307/2118443
Madison, D. S. (2019). Critical ethnography: Method, ethics, and performance (3 ed.). SAGE Publications.
Malthus, T. R. (1798). An essay on the principle of population. J. Johnson.
Netting, R. M. (1993). Smallholders, householders: Farm families and the ecology of intensive, sustainable agriculture. Stanford University Press.
Nkoro, E., & Uko, A. K. (2016). Autoregressive Distributed Lag (ARDL) cointegration technique: Application and interpretation. Journal of Statistical and Econometric Methods, 5(4), 63-91.
Shafik, N. (1994). Economic development and environmental quality: An econometric analysis. Oxford Economic Papers, 46(Supplement), 757-773.
Steffen, W., Richardson, K., Rockström, J., Cornell, S. E., Fetzer, I., Bennett, E. M., Biggs, R., Carpenter, S. R., de Vries, W., de Wit, C. A., Folke, C., Gerten, D., Heinke, J., Mace, G. M., Persson, L. M., Ramanathan, V., Reyers, B., & Sörlin, S. (2015). Planetary boundaries: Guiding human development on a changing planet. Science, 347(6223), 1259855. https://doi.org/10.1126/science.1259855
Stern, D. I. (2004). The rise and fall of the Environmental Kuznets Curve. World Development, 32(8), 1419-1439. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2004.03.004
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/2030agenda
World Bank. (2023). World development indicators. https://databank.worldbank.org
World Health Organization. (2023). Ambient air pollution database and country statistics. https://www.who.int
York, R., Rosa, E. A., & Dietz, T. (2003). STIRPAT, IPAT and ImPACT: Analytic tools for unpacking the driving forces of environmental impacts. Ecological Economics, 46(3), 351-365. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(03)00188-5
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ali Asadi-Khamami, Maziar Mozaffari-Foularti, Ehsan Rasoulinezhad, Nahid Pourrostami (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
