مروری نظاممند بر عوامل و سازوکارهای مؤثر بر نوآوری فناورانه از منظر پویاییشناسی سیستم: سنتز پژوهشها و ارائه چارچوب مفهومی
کلمات کلیدی:
نوآوری فناورانه, پویاییشناسی سیستم, مرور نظاممند, حلقههای بازخوردی, ظرفیت جذب, قابلیتهای پویا, اکوسیستم نوآوریچکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و سنتز نظاممند عوامل و سازوکارهای مؤثر بر نوآوری فناورانه از منظر پویاییشناسی سیستم و ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه مبتنی بر روابط علّی، حلقههای بازخوردی و تأخیرهای زمانی بود. روششناسی: این پژوهش با طرح مرور نظاممند، سنتز کیفی و رویکرد پویاییشناسی سیستم انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات فارسی و انگلیسی منتشرشده طی سالهای 2010 تا 2025 در زمینه نوآوری فناورانه، ظرفیت نوآوری، توسعه فناوری، تحقیق و توسعه و اکوسیستمهای نوآوری بود. جستوجو در پایگاههای معتبر بینالمللی و فارسی انجام شد و از میان 1847 رکورد اولیه، پس از حذف موارد تکراری، غربالگری عنوان و چکیده، بررسی متن کامل و ارزیابی کیفیت روششناختی، 42 مطالعه وارد سنتز نهایی شدند. دادهها با استفاده از فرم استخراج داده محققساخته گردآوری و از طریق سنتز مضمون، تحلیل محتوای جهتدار و تحلیل روابط علّی، حلقههای بازخوردی و تأخیرهای زمانی بررسی شدند. یافتهها: سنتز مطالعات نشان داد که منابع و سرمایهگذاری فناورانه، سرمایه انسانی، ظرفیت جذب و مدیریت دانش، قابلیتهای پویا، حمایت مدیریت، فرهنگ نوآوری، همکاریهای شبکهای، شرایط بازار، حمایت نهادی، زیرساخت دیجیتال و قابلیت تجاریسازی، مهمترین عوامل مؤثر بر نوآوری فناورانه بودند. تحلیل روابط نشان داد که اثر سرمایهگذاری تحقیق و توسعه عمدتاً از طریق ظرفیت جذب، یادگیری سازمانی، قابلیتهای پویا و تجاریسازی تحقق مییابد. همچنین، 7 حلقه تقویتکننده، 6 حلقه تعدیلکننده و 3 تأخیر زمانی اصلی شناسایی شد. موفقیت بازار، انباشت دانش، توسعه مهارت و اعتماد شبکهای، حلقههای تقویتکننده را فعال میکردند؛ درحالیکه محدودیت منابع، پیچیدگی فناوری، رقابت شدید و فشار برای بازده کوتاهمدت، رشد نوآوری را تعدیل میکردند. نتیجهگیری: نوآوری فناورانه پدیدهای چندسطحی، پویا و وابسته به مسیر است که از تعامل منابع، قابلیتهای سازمانی، شرایط محیطی و سازوکارهای بازخوردی شکل میگیرد. تقویت پایدار نوآوری مستلزم مداخله هماهنگ در سرمایه انسانی، یادگیری، زیرساخت، شبکههای همکاری، سیاستهای حمایتی و قابلیت تجاریسازی است و تمرکز صرف بر افزایش بودجه تحقیق و توسعه برای ایجاد عملکرد نوآورانه پایدار کافی نیست.
دانلودها
مراجع
Al-Hasnawi, A. A. A., Kadhim, M. A. A., Aldewan, L. H., Ghazi, M., Kzar, M. H., & Ahmed, M. A. H. (2026). The Impact of Entrepreneurship on Developing Innovative Methodologies in Sports Education Sciences within the Framework of Sustainable Development. Sustainability and Sports Science Journal, 4(1), 32-41. https://doi.org/10.55860/GVFQ8059
Amiri, S., Gholami Sofivand, H., & Akbarian, Z. (2025). Presenting a successful technology commercialization model with a teamwork approach; Application of phenomenology. Entrepreneurship Studies and Sustainable Agricultural Development, 12(2). https://jead.gau.ac.ir/article_7386.html?lang=en
Atobishi, T., & Podruzsik, S. (2025). Ethical Entrepreneurial Leadership and Corporate Sustainable Development: A Resource-Based View of Competitive Advantage in Small and Medium Enterprises. Sustainability, 17(13), 6109. https://doi.org/10.3390/su17136109
Jalali Chimeh, P., Mohammadian, A., Roshandel Arbatani, T., & Salamzadeh, A. (2025). Presenting an Entrepreneurial Competency Framework for Adolescent Education in Schools with a Sustainable Development Approach. Public Management, 17(2), 489-513.
Komodromos, M., & Michaelidou, S. (2026). Empowering Women in Tech: Policy Pathways for Inclusive European Entrepreneurship. In Women's Entrepreneurship and the Sustainable Development Goal: An Opportunity Nexus (pp. 135-162). https://doi.org/10.1016/B978-0-443-28802-9.00008-7
Lee, J., & Kim, J. (2025). Analyzing Determinants’ Priorities of Entrepreneurial Ecosystems for ICT Start-Ups in Sub-Saharan Africa: A Path toward Sustainable Development. Sustainability, 17(5), 2044. https://doi.org/10.3390/su17052044
Mutmainnah, M., Waston, W., & Sholahuddin, M. (2025). Integrating Religious and Economic Education for Sustainable Development Goals (SDGs): An Analysis of Entrepreneurial Models in Indonesian Pesantren. Profetika Jurnal Studi Islam, 25(02), 287-302. https://doi.org/10.23917/profetika.v25i02.7801
Pourjavad, E., Kabaran Zad Ghadim, M. R., & Adalatian Shahryari, J. (2024). Designing an entrepreneurial marketing model for supplying goods in the tourism industry in Khorasan Razavi province. Entrepreneurship Studies and Sustainable Agricultural Development, 11(3), 147-168.
Purnawirawan, O., Sutadji, E., Mariana, R. R., Elmunsyah, H., & Ichwanto, M. A. (2025). Development and Implementation of Entrepreneurship Learning Design Procedures Based on Digital Skills in Vocational High Schools to Support the Quality of Education in the Sustainable Development Goals (SDGs). Journal of Lifestyle and SDGs Review, 5(2), e03668-e03668. https://doi.org/10.47172/2965-730X.SDGsReview.v5.n02.pe03668
Rahmani, N., Naderi Nasab, M., Taheri, M., & Biniaz, S. A. (2024). Exploring the Future of the Sports Industry Through an Economic Lens in 2031. International Journal of Innovation Management and Organizational Behavior (IJIMOB), 4(1), 170-179. https://doi.org/10.61838/kman.ijimob.4.1.20
Rambe, P. (2025). Sustainable human development in Southern Africa: The frugal innovation-knowledge intensive entrepreneurship nexus. In. https://doi.org/10.1108/978-1-83549-568-120251015
Razzaque, A., Lee, I., & Mangalaraj, G. (2024). The effect of entrepreneurial leadership traits on corporate sustainable development and firm performance: a resource-based view. European Business Review, 36(2), 177-200. https://doi.org/10.1108/EBR-03-2023-0076
Reimers, F. M. (2024). Entrepreneurship education to improve the world: The role of the sustainable development goals to stimulate innovation in higher education. Entrepreneurship Education, 7(3), 203-217. http://dx.doi.org/10.1007/s41959-024-00127-4
Rostami, S., Anousheh, M., Darvishi Satlani, F., Keshavarz Turk, A., & Mohammadi Hosseini, B. (2024). Identifying drivers of entrepreneurship development in renewable energy: Providing a structural interpretive model with a foresight approach. Environmental Education and Sustainable Development Journal, 13(1), 119-134.
Sepidbar, Z., Mohammadzadeh, Y., & Nikpey Pesyan, V. (2024). Analysis of the effect of entrepreneurship index on employment in Iranian provinces: Spatial econometric approach. The Economic Research (Sustainable Growth and Development), 24(1), 285-311. https://doi.org/10.22034/24.1.285
Smachylo, V., Dymchenko, O., Rudachenko, O., Bozhydai, I., & Khailo, Y. (2024). Formation of Strategies for the Development of Startup Ecosystems as a Prerequisite for Sustainable Entrepreneurship In: Semenov, A., Yepifanova, I., Kajanová, J. (eds) Data-Centric Business and Applications. https://doi.org/10.1007/978-3-031-53984-8_1
Somwethee, P., Ru-Zhue, J., Aujirapongpan, S., Chanthawong, A., & Usman, B. (2025). Developing social entrepreneurial capability in Thai community enterprises: The roles of intellectual capital, creating shared value, and organizational agility on sustainability. Social Sciences & Humanities Open, 11, 101269. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.101269
Urooj, S., Ullah, A., Ullah, S., & Nobanee, H. (2025). Sustainable Entrepreneurship in the Digital Era: The Role of Digital Financial Capability and Anti-Money Laundering Compliance. Business Strategy & Development, 8(3), e70147. https://doi.org/10.1002/bsd2.70147
Wang, S., Zhang, H., & Li, X. (2025). Social entrepreneurship in tourism and sustainable community development. Sustainable Development, 33(1), 215-229. https://doi.org/10.1002/sd.2761
Xu, S., Anser, M. K., & Shahzad, M. F. (2024). Exploring the nexuses between international entrepreneurship and sustainable development of organizational goals: Mediating role of artificial intelligence technologies. Environment, Development and Sustainability. https://doi.org/10.1007/s10668-024-05478-5
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mojtaba Sarafzadeh Jahromi, Mohammad Hasan Cheraghali, Farshid Farokhizadeh, Sayyed Mohammadreza Davoodi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
