تبیین الگوی ساختاری ازخودبیگانگی شغلی کارکنان بر اساس رهبری مخرب، سکوت سازمانی و فرسودگی هیجانی با نقش میانجی بیاعتمادی سازمانی
کلمات کلیدی:
ازخودبیگانگی شغلی, رهبری مخرب, سکوت سازمانی, فرسودگی هیجانی, بیاعتمادی سازمانی, مدلیابی معادلات ساختاریچکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی ساختاری ازخودبیگانگی شغلی کارکنان بر اساس رهبری مخرب، سکوت سازمانی و فرسودگی هیجانی با نقش میانجی بیاعتمادی سازمانی انجام شد. روششناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی از نوع مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کارکنان سازمانهای دولتی و خصوصی شهر تهران بود که از میان آنان 384 نفر به روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادهها با استفاده از پرسشنامههای استاندارد ازخودبیگانگی شغلی، رهبری مخرب، سکوت سازمانی، فرسودگی هیجانی و بیاعتمادی سازمانی گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و مدلیابی معادلات ساختاری در نرمافزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت. یافتهها: نتایج نشان داد مدل ساختاری پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است؛ بهگونهای که χ²/df = 2.48، GFI = 0.91، CFI = 0.95، IFI = 0.95، TLI = 0.94، RMSEA = 0.062 و SRMR = 0.049 به دست آمد. رهبری مخرب، سکوت سازمانی و فرسودگی هیجانی بر بیاعتمادی سازمانی اثر مستقیم مثبت و معنادار داشتند. همچنین بیاعتمادی سازمانی بر ازخودبیگانگی شغلی اثر مستقیم مثبت و معنادار نشان داد. اثر مستقیم رهبری مخرب، سکوت سازمانی و فرسودگی هیجانی بر ازخودبیگانگی شغلی نیز معنادار بود. نتایج بوتاستراپ نشان داد بیاعتمادی سازمانی در رابطه رهبری مخرب، سکوت سازمانی و فرسودگی هیجانی با ازخودبیگانگی شغلی نقش میانجی جزئی دارد. نتیجهگیری: بر اساس یافتهها، ازخودبیگانگی شغلی کارکنان پدیدهای چندعاملی است که تحت تأثیر سبکهای مخرب رهبری، فضای سکوت، فرسودگی هیجانی و کاهش اعتماد سازمانی شکل میگیرد. بنابراین، کاهش رفتارهای مخرب مدیریتی، تقویت امنیت روانشناختی، ایجاد فرصتهای بیان نظر و بازسازی اعتماد سازمانی میتواند در کاهش ازخودبیگانگی شغلی کارکنان مؤثر باشد.
دانلودها
مراجع
Akdoğan, M., Yeşildal, A., Tekin, B., Kıray, A., Uslu, Y. D., Arslanoğlu, A., & Koç, O. (2025). Examining the Effects of Despotic Leadership on Nurses in the Face of Emotional Exhaustion, Organizational Silence, and Revanchist Behaviors. BMC Nursing, 24(1). https://doi.org/10.1186/s12912-025-02929-w
Al-Dhuhouri, F. S., Shamsudin, F. M., & Bani‐Melhem, S. (2024). Feeling Ostracized? Exploring The hidden Triggers, Impact On silence Behavior and the Pivotal Role of Ethical Leadership. International Journal of Organization Theory and Behavior, 27(1), 35-54. https://doi.org/10.1108/ijotb-12-2022-0237
Al-kashab, H. T. (2024). Effect of Abusive Supervision on Emotional Exhaustion and Organizational Citizenship Behavior: A Moderating Role Of workplace Friendship. Leadership & Organization Development Journal, 45(8), 1281-1300. https://doi.org/10.1108/lodj-07-2023-0383
Alsadaan, N. (2025). Exploring the Connections Between Destructive Leadership Styles, Occupational Pressures, Support Systems, and Professional Burnout in Nursing: A Cross-Sectional Survey. BMC Nursing, 24(1). https://doi.org/10.1186/s12912-025-03421-1
Arain, G. A., Bhatti, Z. A., Hameed, I., Khan, A. K., & Rudolph, C. W. (2023). A Meta‐analysis of the Nomological Network of Knowledge Hiding in Organizations. Personnel psychology, 77(2), 651-682. https://doi.org/10.1111/peps.12562
Balaban, F., & Tınmaz, A. K. (2024). An Examination of How Toxic Leadership Behaviours of School Principals Relate to Teachers' Perceived Stress. International Journal of Contemporary Educational Research, 11(1), 86-99. https://doi.org/10.52380/ijcer.2024.11.1.538
Bany, B. M. (2024). The Impact of Toxic Leadership on Employee Silence: The Mediating Role of Workplace Bullying: A Study Analyzing the Perspectives of Some Leaders at the University of Kufa. Asian Journal of Management and Commerce, 5(1), 521-531. https://doi.org/10.22271/27084515.2024.v5.i1g.299
Bhattacharjee, A., & Sarkar, A. (2022). Abusive Supervision: A Systematic Literature Review. Management Review Quarterly, 74(1), 1-34. https://doi.org/10.1007/s11301-022-00291-8
Brandebo, M. F. (2026). The Destructive Loop: Dealing and Coping With Destructive Leadership. Scandinavian journal of psychology. https://doi.org/10.1111/sjop.70076
Cai, H., Wang, L., & Jin, X. (2024). Leader’s Machiavellianism and Employees’ Counterproductive Work Behavior: Testing a Moderated Mediation Model. Frontiers in psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1283509
Choi, S. B., Jung, K. B., & Kang, S. W. (2022). What Hinders Team Innovation Performance? Three-Way Interaction of Destructive Leadership, Intra-Team Conflict, and Organizational Diversity. Frontiers in psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.879412
He, P., Shen, C., Zhao, H., & Jiang, C. (2023). Editorial: Moral Emotion, Moral Cognition, and (Im)moral Behavior in the Workplace. Frontiers in psychology, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1232652
Isiwele, A. (2026). Workplace Racism as a Biopsychosocial and Economic Determinant of Health Among Black Professionals in the United Kingdom: A Mixed-Methods Study. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-9836868/v1
Islam, T., Asif, A., Jamil, S., & Ali, H. F. (2022). How Abusive Supervision Affect Knowledge Hiding? The Mediating Role of Employee Silence and Moderating Role of Psychological Ownership. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 54(4), 804-822. https://doi.org/10.1108/vjikms-11-2021-0274
Karataş, A. (2025). The Effect of Nurses’ Perceptions of Mobbing on Burnout and Organizational Trust: The Moderating Role of Public Leadership Roles. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-7049123/v1
Kaur, P., & Mittal, E. (2023). An Investigation on the Relationship of Abusive Supervision With Knowledge Hiding and Organizational Deviance: The Mediating Roles of Employee Silence and Negative Affectivity. Human Systems Management, 43(1), 65-78. https://doi.org/10.3233/hsm-220194
Kim, H. S. (2024). Silence in the Workplace: What Do We Know From Research? European Journal of Training and Development, 48(10), 56-83. https://doi.org/10.1108/ejtd-06-2024-0077
Koç, O., Bozkurt, S., Taşdemir, D. D., & Günsel, A. (2022). The Moderating Role of Intrinsic Motivation on the Relationship Between Toxic Leadership and Emotional Exhaustion. Frontiers in psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1047834
Labrague, L. J. (2023). Toxic Leadership and Its Relationship With Outcomes on the Nursing Workforce and Patient Safety: A Systematic Review. Leadership in Health Services, 37(2), 192-214. https://doi.org/10.1108/lhs-06-2023-0047
Leal, C. C., Ferreira, A. I., & Carvalho, H. (2022). “Hide Your Sickness and Put on a Happy Face”: The Effects of Supervision Distrust, Surface Acting, and Sickness Surface Acting on Hotel Employees' Emotional Exhaustion. Journal of Organizational Behavior, 44(6), 871-887. https://doi.org/10.1002/job.2676
Li, P., Yin, K., Shi, J., Damen, T. G. E., & Taris, T. W. (2023). Are Bad Leaders Indeed Bad for Employees? A Meta-Analysis of Longitudinal Studies Between Destructive Leadership and Employee Outcomes. Journal of Business Ethics, 191(2), 399-413. https://doi.org/10.1007/s10551-023-05449-2
Li, Z., Choi, M.-C., & Kim, H. E. (2025). Abusive Supervision and Counterproductive Work Behaviors Under Generational Differences: A Chain Mediation Model Between Perception of Organizational Politics and Defensive Silence. Frontiers in psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1657730
Panagiotounis, F., & Saiti, A. (2026). The Silent Path to Cynicism: Knowledge Donating and Collecting as Mediators Linking Organizational Silence to Cynicism in Higher Education. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-8854007/v1
Rafiq, N., Sarwar, A., & Rasheed, M. (2022). Disruption in Family Life Due To despotic Leadership and COVID-19: The Mediating Role of Emotional Exhaustion. Kybernetes, 52(7), 2305-2328. https://doi.org/10.1108/k-05-2022-0717
Rani, H., Shah, S. M. M., Umrani, W. A., Syed, J., & Afshan, G. (2021). Employee State Paranoia: Linking Abusive Supervision With Employee Voice Behavior. Leadership & Organization Development Journal, 42(7), 1053-1070. https://doi.org/10.1108/lodj-09-2020-0413
Sabino, A., Cesário, F., & Antunes, A. (2024). Linking Toxic Leadership to Exit, Voice, Silence and Neglect: The Mediating Role of Loyalty. Management Research the Journal of the Iberoamerican Academy of Management, 22(1), 18-34. https://doi.org/10.1108/mrjiam-10-2023-1471
Smith, C. J., Han, Y., Dupré, K. E., & Sears, G. J. (2021). Perceived Organizational Support and Its Interaction With Voice on Police Officers' Organizational Cynicism, Stress and Emotional Exhaustion. Policing an International Journal, 45(2), 200-217. https://doi.org/10.1108/pijpsm-07-2021-0093
Song, Y., Zhou, H., & Choi, M.-C. (2024). Differentiated Empowering Leadership and Interpersonal Counterproductive Work Behaviors: A Chained Mediation Model. Behavioral Sciences, 14(9), 760. https://doi.org/10.3390/bs14090760
Sulphey, M. M., & Jasim, K. M. (2025). Perceived Anomie, Organizational Silence, Compulsory Organization Citizenship Behavior, and Workplace Alienation as Antecedents of Knowledge Hiding. Knowledge and Process Management, 32(4), 174-189. https://doi.org/10.1002/kpm.70001
Tsapnidou, E., Μουδάτσου, Μ., Katharakis, G., Koukouli, S., Rovithis, M., Kelesi, Μ., & Stavropoulou, A. (2025). The Impact of Toxic Leadership on Nurse Retention: A Scoping Review. Healthcare, 13(18), 2341. https://doi.org/10.3390/healthcare13182341
Wang, C., Feng, J., & Li, X. (2021). Allies or Rivals: How Abusive Supervision Influences Subordinates’ Knowledge Hiding From Colleagues. Management Decision, 59(12), 2827-2847. https://doi.org/10.1108/md-07-2020-0960
Wang, C., Zhang, Y., & Feng, J. (2023). Is It Fair? How and When Exploitative Leadership Impacts Employees' Knowledge Sharing. Management Decision, 61(11), 3295-3315. https://doi.org/10.1108/md-09-2022-1289
Wang, Y., & Zhang, C. (2024). The Influence of Leadership Style on Organizational Sustainability: The Mediating Role of Knowledge. Journal of Global Economy Business and Finance, 6(8), 20-26. https://doi.org/10.53469/jgebf.2024.06(08).04
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mohammad Mahmoudi Mandani (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
