بررسی آثار نامتقارن عدم اطمینان سیاست‌های اقتصادی بر تلاطم قیمت و کارایی بازار سهام در شرایط مختلف بازار

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی آثار نامتقارن عدم اطمینان سیاست‌های اقتصادی بر تلاطم قیمت و کارایی بازار سهام ایران در دوره ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱ انجام شد. روش پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی-تحلیلی پس‌رویدادی است. داده‌های ماهانه شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران (۹۶ مشاهده قیمت و ۹۵ بازده معتبر) برای برآورد تلاطم شرطی با مدل GARCH و ارزیابی کارایی ضعیف بازار با آزمون‌های خودهمبستگی، لیونگ-باکس و نسبت واریانس به کار رفت. شاخص عدم اطمینان سیاست‌های اقتصادی از سه مؤلفه نااطمینانی نرخ ارز، رشد تولید و تورم و با استفاده از انحراف معیار شرطی مدل‌های خانواده GARCH و استانداردسازی Z-score ساخته شد. یافته‌ها نشان داد تلاطم بازار سهام ماندگاری بالایی دارد (مجموع ضرایب ARCH برابر ۰٫۹۰۹) و شوک‌ها به‌سرعت از بین نمی‌روند. آزمون‌های کارایی ضعیف، شواهدی علیه کارایی بازار است. امتیاز کلی کارایی ۰٫۴۸۴۱ و میانه کارایی غلتان با پنجره ۶۰ ماهه ۰٫۴۹۰۱ به دست آمد. اثر عدم اطمینان نرخ ارز بر تلاطم (p=0.442) و اثر عدم اطمینان رشد تولید بر تلاطم (p=0.569) معنادار نبود. فرضیه عدم اطمینان تورمی به دلیل ثابت بودن متغیر و مشکل رتبه‌ای ماتریس طراحی، آزمون‌نشده باقی ماند. در بررسی اثرات نامتقارن EPU بر تلاطم، ضریب EPU مثبت ۰٫۰۳۵۳۵۲- و EPU منفی ۰٫۰۸۲۲ بود؛ جهت ضرایب با انتظار نامتقارن سازگار است، اما نه اثر منفرد (p=0.329) و (p=0.210) و نه تفاوت ضرایب (p=0.209) معنادار نبود. برای کارایی بازار نیز ضرایب ۰٫۰۹۵ و ۰٫۲۵۹- به دست آمد و تفاوت ضرایب (p=0.212) معنادار نبود. بنابراین فرضیه‌های اثر نامتقارن تأیید نشد.