تبیین چارچوب مدیریت ارزش داراییهای ساختمانی مبتنی بر BIM در چرخه عمر: رویکرد نظریه دادهبنیاد
کلمات کلیدی:
مدیریت ارزش دارایی, مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM), چرخه عمر, نظریه دادهبنیاد, پایداری, هزینه کل چرخه عمرچکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین و توسعه چارچوبی یکپارچه برای مدیریت ارزش داراییهای ساختمانی مبتنی بر مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) در سراسر چرخه عمر و پاسخگویی به خلأ نظری موجود در تلفیق ابعاد فنی، فرایندی، سازمانی و مدیریتی انجام شد. روششناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس روش نظاممند نظریه دادهبنیاد اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش شامل متخصصان و خبرگان دارای سابقه اجرایی و پژوهشی در حوزه مدیریت داراییهای ساختمانی، BIM و مدیریت ارزش چرخه عمر بود. 17 مشارکتکننده با استفاده از نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختاریافته گردآوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی با نرمافزار MAXQDA 2020 تحلیل شدند. اعتبار یافتهها از طریق بازکدگذاری، اخذ بازخورد خبرگان و محاسبه توافق بین کدگذاران بررسی شد که ضریب توافق 88 درصد به دست آمد. یافتهها: تحلیل دادهها به استخراج 31 مقوله اصلی و 128 مفهوم نهایی منجر شد. مدل پارادایمی حاصل، چهار مقوله شرایط علّی، چهار مقوله شرایط زمینهای، شش مقوله شرایط مداخلهگر، یک پدیده محوری با شش بُعد، هفت راهبرد و هشت مقوله پیامدی را دربر گرفت. پدیده محوری شامل مدیریت یکپارچه اطلاعات دارایی، بهینهسازی عملکرد اقتصادی و زیستمحیطی، برنامهریزی راهبردی نگهداری، شفافسازی ارزش و ریسک، توسعه زیرساختهای دادهمحور و یکپارچهسازی ذینفعان بود. راهبردهای اصلی نیز حاکمیت و استانداردسازی اطلاعات، توانمندسازی سرمایه انسانی، یکپارچهسازی فنی، اقتصاد چرخشی، بهینهسازی فرایندهای چرخه عمر، مشارکت ذینفعان و نوآوری دیجیتال را شامل شدند. پیامدها در حوزههای بهرهوری اقتصادی، پایداری زیستمحیطی، کارایی عملیاتی، هماهنگی ذینفعان، کیفیت تصمیمگیری، مدیریت ریسک، نوآوری و شفافیت اطلاعاتی آشکار شدند. نتیجهگیری: مدیریت ارزش چرخه عمر مبتنی بر BIM صرفاً یک راهکار فناورانه نیست، بلکه اکوسیستمی مدیریتی و سازمانی است که موفقیت آن به استقرار استانداردهای یکپارچه، اصلاح ساختارهای قراردادی، توسعه سرمایه انسانی، حاکمیت داده و پیوند BIM با فناوریهایی مانند دوقلوی دیجیتال و هوش مصنوعی وابسته است. این چارچوب میتواند مبنایی برای تصمیمگیری ارزشمحور و ارتقای پایداری اقتصادی و زیستمحیطی داراییهای ساختمانی فراهم کند.
دانلودها
مراجع
Aslam, H., & Ahmad Tarmizi, H. (2018). Intelligent BIM Record Model for Effective Asset Management of Constructed Facility.
Bryde, D., Broquetas, M., & Volm, J. M. (2013). The Project Benefits of Building Information Modelling (BIM). International Journal of Project Management, 31(7), 971-980. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2012.12.001
Cambier, C. (2020). Research and Development Directions for Design Support Tools for Circular Building. Buildings, 10, 142. https://doi.org/10.3390/buildings10080142
Charef, R., Alaka, H., & Ganjian, E. (2019). A BIM-Based Theoretical Framework for the Integration of the Asset End-of-Life Phase.
Dalla Mora, T., Bolzonello, E., Cavalliere, C., & Peron, F. (2020). Key Parameters Featuring BIM-LCA Integration in Buildings: A Practical Review of the Current Trends. Sustainability, 12(17), 7182.
Dalla Valle, A., Campioli, A., & Lavagna, M. (2020). Life Cycle BIM-Oriented Data Collection: A Framework for Supporting Practitioners. In. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-33570-0_5
Demirdöğen, G. (2021). Lean Based Maturity Framework Integrating Value, BIM and Big Data Analytics: Evidence from AEC Industry. Sustainability. https://doi.org/10.3390/su131810029
Di Biccari, C., Mangialardi, G., Lazoi, M., & Corallo, A. (2018). Configuration Views from PLM to Building Lifecycle Management. Cham.
Emmitt, S., Christoffersen, A. K., & Sander, D. (2005). Implementing a Value Based Approach to Construction. (pp. 19-28).
Nanduri, S., & Delhi, V. S. K. (2025). Foundations for Construction 5.0: A Review-Based Taxonomy for Construction Worker Action Understanding. Journal of Information Technology in Construction, 30, 924-962. https://doi.org/10.36680/j.itcon.2025.038
Osobajo, O. (2020). A Systematic Review of Circular Economy Research in the Construction Industry. Smart and Sustainable Built Environment. https://doi.org/10.1108/SASBE-04-2020-0034
Othman, I. (2020). Barriers of Value Management Implementation for Building Projects in Egyptian Construction Industry. Ain Shams Engineering Journal. https://doi.org/10.1016/j.asej.2020.08.004
Peltokorpi, A., Seppänen, O., Lehtovaara, J., Pikas, E., & Alhava, O. (2021). Developing a Framework for Systemic Transformation of the Construction Industry.
Pucko, Z., Maučec, D., & Šuman, N. (2020). Energy and Cost Analysis of Building Envelope Components Using BIM: A Systematic Approach. Energies, 13(10), 2643. https://doi.org/10.3390/en13102643
Samuelson, O., & Stehn, L. (2023). Digital Transformation in Construction - A Review. Journal of Information Technology in Construction, 28, 385-404. https://doi.org/10.36680/j.itcon.2023.020
Sandberg, M., Mukkavaara, J., Shadram, F., & Olofsson, T. (2019). Multidisciplinary Optimization of Life-Cycle Energy and Cost Using a BIM-Based Master Model. Sustainability, 11(1), 286. https://doi.org/10.3390/su11010286
Viholainen, N. (2021). Bringing Ecosystem Thinking to Sustainability-Driven Wooden Construction Business. Journal of Cleaner Production, 292, 126029. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.126029
Wang, S., Su, H., & Hou, Q. (2023). Evolutionary Game Study on Multi-Agent Value Co-Creation of Service-Oriented Digital Transformation in the Construction Industry. PLoS One, 18. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0285697
Wu, H. (2024). Synergizing Stakeholder Collaboration for Value Co-Creation in China's Prefabricated Decoration Diffusion: A Tripartite Evolutionary Game Perspective. Heliyon, 10. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e34775
Xu, X., Ma, L., & Ding, L. (2014). A Framework for BIM-Enabled Life-Cycle Information Management of Construction Project. International Journal of Advanced Robotic Systems, 11(8), 126.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 Seyed Ershad Mahmoudabadi, Mehdey Fazilati (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
